น้ำท่วม พนักงานมาทำงานไม่ได้ หักเงิน ลงโทษได้ไหม? แล้วถ้าบังคับให้มาจนรถพัง ใครจ่าย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

ตามคำชี้แจงของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน พนักงานที่มาทำงานไม่ได้เพราะน้ำท่วมเส้นทาง ไม่ถือว่าขาดงานหรือละทิ้งหน้าที่ นายจ้าง ตักเตือน ลงโทษ หรือเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยไม่ได้

ส่วนเรื่อง ค่าจ้างของวันที่ไม่ได้มา และ รถพนักงานเสียหายเพราะถูกสั่งให้มาทำงาน ยังไม่มีคำชี้แจงจากหน่วยงานราชการที่ตอบไว้ตรง ๆ ต้องดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี

ถ้าบริษัทสั่ง ปิดกิจการชั่วคราวเอง ต้องดูก่อนว่าที่ทำงานถูกน้ำท่วมจริงหรือไม่ เพราะผลเรื่องค่าจ้างอาจต่างกัน

เช้าวันจันทร์ โทรศัพท์ดังตั้งแต่ 7 โมง “พี่ครับ น้ำท่วมหน้าซอย ออกจากบ้านไม่ได้”

สายแรกยังพอเข้าใจ พอสายที่สองสายที่สามตามมา เจ้าของกิจการหลายคนเริ่มคิดหนัก เพราะงานที่รับปากลูกค้าไว้ไม่ได้หยุดตามฝน

คำถามที่ตามมาคือ “แบบนี้หักเงินได้ไหม” หรือ “บังคับให้มาได้หรือเปล่า”

ARH Young รวบรวมสิ่งที่หน่วยงานราชการชี้แจงไว้แล้วมาให้ครับ และบอกตรง ๆ ด้วยว่าเรื่องไหน ยังไม่มีคำตอบที่แน่นอน เพื่อให้คุณตัดสินใจได้บนข้อมูลที่ถูกต้อง

1. พนักงานมาไม่ได้เพราะน้ำท่วม ลงโทษหรือไล่ออกได้ไหม

ตามคำชี้แจงของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ทำไม่ได้ครับ

กรมแรงงานอธิบายว่า การที่ลูกจ้างเดินทางมาทำงานไม่ได้เพราะน้ำท่วมถนนสาธารณะ ไม่ใช่ความผิดของลูกจ้าง จึง ไม่ถือว่าขาดงานหรือละทิ้งหน้าที่ นายจ้างจึง ลงโทษทางวินัย ออกหนังสือเตือน หรือเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยไม่ได้

📌 เกี่ยวกับมาตรา 119 อย่างไร

พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 119 (5) ให้นายจ้างเลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชยได้ ถ้าลูกจ้าง ละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกัน โดยไม่มีเหตุอันสมควร

คำชี้แจงของกรมแรงงานมองว่าน้ำท่วมจนเดินทางไม่ได้ไม่ใช่ความผิดของลูกจ้าง จึงไม่ควรนำข้อนี้มาใช้กับกรณีที่มาไม่ได้เพราะน้ำท่วมจริง

⚠️ พนักงานก็มีหน้าที่ของตัวเอง

กรมแรงงานระบุว่าลูกจ้าง ต้องแจ้งนายจ้างหรือหัวหน้างานทันที ที่รู้ว่ามาไม่ได้ เพื่อให้นายจ้างจัดการงานต่อได้

ข้อคุ้มครองนี้พูดถึงกรณีที่ มาไม่ได้เพราะน้ำท่วมจริง ถ้าข้อเท็จจริงต่างออกไป เช่น เส้นทางใช้การได้ตามปกติ หรือหายไปโดยไม่แจ้งใคร ต้องพิจารณาเป็นรายกรณีครับ

วิธีที่ช่วยได้ทั้งสองฝ่ายคือให้พนักงาน ส่งรูประดับน้ำหน้าบ้านหรือบนเส้นทาง มาพร้อมกับการแจ้ง จะได้มีหลักฐานตรงกัน

2. แล้ววันที่พนักงานไม่ได้มา ต้องจ่ายค่าจ้างไหม

ข้อนี้ยังไม่มีคำตอบตายตัวครับ

คำชี้แจงของกรมแรงงานที่อ้างถึงข้างต้น พูดถึงเรื่อง ห้ามลงโทษ แต่ ไม่ได้ระบุว่าต้องจ่ายหรือไม่ต้องจ่ายค่าจ้าง ของวันที่ลูกจ้างมาไม่ได้ ผลจึงขึ้นกับหลายอย่าง เช่น สัญญาจ้าง ข้อบังคับการทำงานของบริษัท และรูปแบบการจ่ายค่าจ้าง (รายวันหรือรายเดือน)

ถ้าบริษัทมีข้อบังคับการทำงานที่เขียนเรื่องนี้ไว้แล้ว ให้ยึดตามนั้นก่อน ถ้ายังไม่มีหรือไม่แน่ใจ สอบถามสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ หรือสายด่วน 1506 กด 3 ก่อนตัดสินใจหักค่าจ้าง จะปลอดภัยกว่าครับ

💡 ทางเลือกที่ทำได้ระหว่างนี้

ไม่ว่าเลือกทางไหน ใช้หลักเดียวกันกับพนักงานที่อยู่ในสถานการณ์เดียวกัน และแจ้งให้ชัดเป็นลายลักษณ์อักษร จะลดความเข้าใจผิดได้มากครับ

3. ถ้าบริษัทสั่งปิดเอง ต้องจ่าย 75% ไหม

ช่วงนี้มีข่าวเขียนว่า “น้ำท่วมหยุดงาน นายจ้างต้องจ่าย 75%” ซึ่ง ไม่ได้ใช้กับทุกกรณี ครับ

มาตรา 75 ของ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ใช้เมื่อนายจ้างมีความจำเป็นต้องหยุดกิจการชั่วคราวด้วยเหตุที่ มิใช่เหตุสุดวิสัย โดยต้องจ่ายไม่น้อยกว่า 75% ของค่าจ้าง และต้อง แจ้งลูกจ้างกับพนักงานตรวจแรงงานเป็นหนังสือล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 3 วันทำการ

คำถามจึงอยู่ที่ว่า น้ำท่วมครั้งนี้ เป็นเหตุสุดวิสัยสำหรับกิจการของคุณหรือไม่

สำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดศรีสะเกษอธิบายไว้ 2 ด้าน

• ถ้าน้ำท่วมทำให้ต้องหยุดกิจการจริง ถือเป็นเหตุสุดวิสัย และนายจ้างหลุดพ้นจากการจ่ายค่าจ้างช่วงที่หยุด
• แต่ยกตัวอย่างคดีโรงงานขนมปังที่ปิดช่วงน้ำท่วม ซึ่ง ตัวโรงงานไม่ได้ถูกน้ำท่วม แค่เข้าออกลำบาก และเหตุที่ปิดจริงคือขายไม่ได้กำไร ศาลจึง ไม่ถือเป็นเหตุสุดวิสัย นายจ้างยกขึ้นอ้างเพื่อไม่จ่ายค่าจ้างไม่ได้

และยังระบุด้วยว่า เหตุธรรมชาติที่เกิดตามฤดูกาล แม้จะผิดปกติอยู่บ้าง อาจไม่ถือว่าเป็นเหตุสุดวิสัย

เพราะเส้นแบ่งนี้ขึ้นกับข้อเท็จจริงมาก ถ้ากำลังจะสั่งหยุดกิจการ ควรสอบถามสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานในพื้นที่ก่อน ครับ

4. บังคับให้มาทำงาน แล้วรถพนักงานพัง บริษัทต้องรับผิดชอบไหม

ข้อนี้ยังไม่มีคำตอบที่แน่นอนครับ เราค้นแล้วยังไม่พบคำชี้แจงจากหน่วยงานราชการที่ตอบเรื่องนี้โดยตรง ถ้าเจอใครบอกว่า “บริษัทต้องจ่ายแน่นอน” หรือ “ไม่ต้องจ่ายแน่นอน” ควรขอดูว่าอ้างอิงจากอะไร

สิ่งที่บอกได้คือหลักกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่เรื่อง ละเมิด ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 ซึ่งผู้ที่เรียกค่าเสียหายต้องแสดงให้ได้ว่า

1. อีกฝ่าย จงใจหรือประมาทเลินเล่อ
2. การกระทำนั้น ผิดกฎหมาย
3. ความเสียหาย เกิดจากการกระทำนั้น

และถ้าผู้เสียหายมีส่วนผิดด้วย กฎหมายให้พิจารณาค่าเสียหายตามพฤติการณ์ว่าฝ่ายไหนก่อให้เกิดความเสียหายมากน้อยเพียงใด (มาตรา 442 ประกอบมาตรา 223)

📊 ข้อเท็จจริงที่มักถูกนำมาพิจารณา

สำหรับบริษัท สิ่งที่ทำได้ทันทีคือ อย่าใช้การขู่ลงโทษกับพนักงานที่แจ้งว่ามาไม่ได้เพราะน้ำท่วม เพราะกรมแรงงานชี้แจงแล้วว่าลงโทษกรณีนี้ไม่ได้ และถ้ามีงานที่ต้องให้พนักงานขับรถไปทำ ควร ตกลงกันให้ชัดก่อน ว่าถ้ารถเสียหายระหว่างทำงานจะจัดการอย่างไร

🚨 เช็คลิสต์ก่อนเปิดร้านวันพรุ่งนี้

1. อย่าขู่หักเงินหรือลงโทษ คนที่แจ้งว่ามาไม่ได้เพราะน้ำท่วม
2. ขอให้พนักงานส่งรูปหรือพิกัด ตอนแจ้ง เก็บไว้เป็นหลักฐานของทั้งสองฝ่าย
3. เรื่องค่าจ้างวันที่ไม่ได้มา ดูข้อบังคับการทำงานของบริษัทก่อน ถ้าไม่แน่ใจสอบถามสายด่วน 1506 กด 3
4. ถ้าจะสั่งปิดกิจการเอง ดูก่อนว่าที่ทำงานท่วมจริงไหม และสอบถามสำนักงานแรงงานในพื้นที่ก่อน เพราะอาจเข้ามาตรา 75
5. งานที่ต้องให้พนักงานขับรถไปทำ ตกลงเรื่องความรับผิดชอบให้ชัดก่อนออกเดินทาง

บทความนี้สรุปจากคำชี้แจงของหน่วยงานราชการ ณ วันที่เขียน ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายเฉพาะราย ข้อเท็จจริงของแต่ละบริษัทต่างกัน ถ้ามีข้อพิพาทเกิดขึ้นแล้ว ติดต่อสายด่วนกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3 หรือ 1546 ได้โดยตรงครับ

ช่วงทำเงินเดือนงวดนี้ อย่าลืมเรื่อง หักเงินเดือนเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง 0.25% ที่เริ่ม 1 ต.ค. 69 ด้วยนะครับ และถ้ากำลังคิดเรื่องให้พนักงานทำงานจากบ้าน อ่านต่อได้ที่ SME ให้พนักงาน WFH ช่วงวิกฤตพลังงาน

ขอให้ทุกคนปลอดภัยจากน้ำท่วมครั้งนี้ครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับน้ำท่วมกับการมาทำงาน

Q: น้ำท่วมเกิน 3 วัน พนักงานยังมาไม่ได้ ไล่ออกตามมาตรา 119 ได้ไหม? A: มาตรา 119 (5) ใช้กับการละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกัน “โดยไม่มีเหตุอันสมควร” และกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานชี้แจงว่าการมาไม่ได้เพราะน้ำท่วมไม่ถือเป็นการขาดงาน ถ้าเลิกจ้างด้วยเหตุนี้ต้องจ่ายค่าชดเชยครับ

Q: หักวันลาพักร้อนของพนักงานแทนวันที่มาไม่ได้ได้ไหม? A: ไม่ควรตัดให้เองฝ่ายเดียวครับ เพราะกรมแรงงานชี้แจงว่ากรณีนี้ไม่ถือเป็นการขาดงาน ถ้าจะใช้วันลา ควรให้พนักงานยื่นขอเองด้วยความสมัครใจและเก็บหลักฐานไว้

Q: พนักงานต้องทำอะไรบ้างเมื่อมาทำงานไม่ได้เพราะน้ำท่วม? A: กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานระบุว่าลูกจ้างต้องแจ้งนายจ้างหรือหัวหน้างานทันทีที่รู้ว่ามาไม่ได้ เพื่อให้นายจ้างจัดการงานต่อได้ และควรส่งรูปหรือพิกัดประกอบไว้เป็นหลักฐาน

Q: ถ้าไม่แน่ใจเรื่องค่าจ้างหรือการหยุดกิจการ ถามใครได้บ้าง? A: สอบถามสายด่วนกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน 1506 กด 3 หรือ 1546 หรือสำนักงานสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจังหวัดในพื้นที่ของคุณได้โดยตรงครับ